ÇEVİRDİK

Sanmayın dünyamız kocadı kendi,
Kimyalarını biz kile çevirdik.
Modası geçti, gıdası tükendi,
Döndük yüzümüzü ele çevirdik.

Ne baba bakar da, ne dayı, emi
Bebek çok masumdur, berber acemi
Ne saçı kaldı, ne sırma perçemi
Kestik kahkülünü kele çevirdik.

Hoş örmüştü "halik" denen halıcı,
Dün can veren dünya bugün alıcı,
Mavi Marmara'yla, parlak Haliç'i,
İs pas bağlamış, pis göle çevirdik.

Çağırayım ki ben düşmana dosta
Çınarlar çöküyor, pınarlar yasta
Kuruyor kaynaklar hep posta posta
Doksan yaşındaki dula çevirdik.

Zara düştü şimdi günün yosması
Buna derler bizde; dünün susması
Kıyamete uymaz, kıtlık kopması
Az olan açlığı bola çevirdik

Yaz mevsimini biz ettiysek hazan,
Neylesin yazarlar, neylesin ozan
Ayı değil, adem ormanı bozan
Meltemini tozan yele çevirdik.

Ne köyümüz kaldı, ne kent, ne şehir
Nehirlere doldu necisle, zehir
En tez tedbirleri eyledik tehir,
Fareyi büyütüp file çevirdik.

Yeşil yurdumuzda, hışıl yaprağa
Muhtaç olduk saksı münbit toprağa
Lanet yağar şimdi laleli çağa
Çiçekli çayırı çöle çevirdik

Yuh olsun sana ey yirminci asır!
Lazım değildi hiç kalaydın kısır,
Boğduğun halıdır, doğduğun hasır,
Güveler çiğnemiş çula çevirdik.

Yediğimiz zaten tuzlu kurtlu lor
Üstüne de çekip içeriz kılor
Birisi hep şordur, geriside çor
Yağını balını, yala çevirdik

Sanki; pisik düşmüş, ödlek şıçana
Bırakıp sılayı kaçan kaçana
Konaklık ederken konup göçene
Kervanı kesilmiş yola çevirdik

Yine de zararın çaresi vardır,
Nereden dönersen orası kardır,
Şeker mi, yoksaki şapmı şikardır
Kamışı, yemişi züle çevirdik.

Kargalar dahi kara yas bağlar
Bozarıp gettikçe, kızaran dağlar
Dereler derdinden kanlı yaş ağlar
Duru suları boz sele çevirdik

Dünyamızı sardı molla, monarşi
Teknikle trafik ille anarşi
Eridi çinkosu, bitti enerji
Çillenmiş, çürümüş pile çevirdik.

Vizon kürk kurtarmaz delindi ozon
Yeni düştü beton beyinden jeton
Tamından ağırdır, tamiri ton ton
Parasını bile pula çevirdik.

Öldürdük aslını biz diktik büstü
Hazine doluydu hep altı üstü
Gülleri küstüde, bülbülü sustu
Şakıyan dilini lala çevirdik.

Duyan yoktur hiç boş zarımı basar
Betonlar batıpda, baltalar keser
Kirazlı yaylada garezler eser
Elleri budanmış kola çevirdik.

Tükenen türleri kalsa da tek tek,
Onlar da çevreden çeker el etek,
Zevraki der; ya biz nereye gidek
Yaktık küremizi; küle çevirdik.

*

Kİ

Kısa kervan karı az olur dostum
Usanıp uzaktan kese gelme ki
Ben gibi demiyesin alkan kustum
Sen kanıp ıslığa sese getme ki

Doğrulmaz belin kırılır dalın
Doruğun olsada na kadar kalın
Mahcup olmayasın kesip sakalın
Divan-ı kübraya köse getme ki

Mürai münafık fena fel taşır
Aslı olmasa da adın karışır
Sen kötü olursun onlar barışır
Kimse ile kine küse getme ki

Narını topladık barını derdik
Birini yedikse bin şükür dedik
Topunu bulasın tekten tekten dik
Sakın kökten kese kese getme ki

Geçer yaşımızın yeşil mevsimi
Açar beyaz güller kahkül kesimi
Zevrak sen ol zülfe ince nesimi
İncinir sert ese ese getme ki

AĞAÇ DESTANI

Yaslanmış dağlara durur
Bakılmazsa solar kurur
İnsan olan onu korur
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Süsler dağları belleri
Şeyda eyler bülbülleri
Bağların gonca gülleri
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Gözün açıp onu gördün
Sarılıp içine girdin
Sallandıkça gider derdin
Bil bakalım Akifciğim nedir nedendir

Kuru dalı yere düşer
Ekmeğimiz onda pişer
Beşiklerde büyür beşer
Ağaçtandır Jaleciğim ağaçtan
***
Aleme verdi necatı
Elimizin her haceti
Adem babanın icatı
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Haros söken kotanımız
Toprak düzler tapanımız
Tahıl eken sabanımız
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Mevla yese onu yerdi
Bu nimeti bize verdi
İyi eder bütün derdi
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Taze kol verir dal verir
Bakarsak bol verir al verir
Kovan bizlere bal verir
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Okuduğumuız kitaplar
İcat olan tüfek toplar
Her sırrı altında saklar
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Erbabıdır ecdadımız
Hüner marifet yadımız
İlim irfanda çatımız
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Taştı derya ab-ı revan
Helak oldu küffar heman
Halas buldu ehli iman
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Doldu içine hemcinsi
Sığındı ona cemisi
Hazreti Nuhun gemisi
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
O yücedir adem bodur
Muhammedin tahtı odur
Hitap edip, hutbe okur
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Kıyıp kesme yaş gel beri
Konuk eyler her dilberi
Cümle caminin minberi
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Şu kainatın içinde
Hiç bir kuvvet yok gücünde
Sulh zafer onun ucunda
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Yaprak toprağın sebzesi
Nimetimiz her nebzesi
Kanlı süngünün kabzesi
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Açıp yatağın serersin
Her bir murada erersin
İçinde devran sürersin
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Altı üstüde hepisi
Ormandır yurdun tapusu
Şen yuvamızın kapısı
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Kimseler bilmez sondadır
Bin türlü gibal dondadır
Türlü marifet ondadır
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Çok tüccarların kasası
Atlantiklerin masası
Hazret Musanın asası
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Dile sığmaz onun methi
Milletimin alameti
Temsil eden hürriyeti
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Şanlı bayrağın direği
Şehitlerin son ereği
Şereflendirmez nereyi
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
İfa-i meram başında
Oynar güzeller kaşında
Tarihimizin yaşında
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Doğru gider kelamımız
Ormansızlık elemimiz
Yazı yazan kalemimiz
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Sefineler sürer sefan
Bazan taşar olur tufan
Ona benzer ilim irfan
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Balıkla bizi semizler
Türlü pisliği temizler
Dolup taşmazsa denizler
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Fakir fukara anası
Neyle ısınır sobası
Çoban ve çiftçi sopası
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Sobalarda yanar odun
Isınırlar erkek kadın
Çoban sopası mı dedin
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Tanır bilir misin onu
Hayatımızın en sonu
Üstüne uzatır seni
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Canı olan ondan tadar
Kaçsan kavuşur ne kadar
Tabutlardaki tahtalar
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Akibeti hepimizin
Görmez gözün tutmaz dizin
En vefalı oğlun kızın
Bil bakalım Jalem nedir nedendir

Bitir Akif bu destanı
Son buldun en son dost onu
Basmazlarımın bastonu
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan
***
Sonu versek olmaz ustam
Sayak dersek bulmaz hitam
Hayat denen ne varsa tam
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Çayır kan ağlar bayır kel
Heyli dağlar olmuş heykel
Bizi göçten çeken tek el
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Söyledinde beni yordun
Orman mıdır senin yurdun
Sonu gelmez soru sordun
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Eritmeyin kemik etli
Kurutmayın sütlü otlu
Bayramınız olsun kutlu
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Hep var olsun kuşu kurdu
Mamur edek masum yurdu
Sıra dirseğimi yordu
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Boz dağı böler bezeye
Masadan meydan mezeye
Hülasa ki A dan Z ye
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Kuşta konmaz boş alana
Borcum nedir ki yalana
Cevher sattım ben alana
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Cennet olsun diye yurdum
Ağaç ağaç dedim durdum
Akif'li bir mesken kurdum
Ağaçtandır Akifciğim ağaçtan

Aşık Zevraki-Jale Sun
Karabük 1960

KİŞİLER

Baykuş konak kursun gerdek odana
Fidanları kesen kirli kişiler
Umarım Allahtan koluz budana
Fidanları kesen kirpi kişiler

Yetiş Kenan yetiş kaldık arada
Kılıç astı kıral oldu burada*
Kar kalkıpda bar verecek sırada
Fidanları kesen törpü kişiler

Keşke yalvarsaydım yorgo, ganiye
Söz kar etmiyor ki cahil caniye
Ne okula koydu, nede camiye
Fidanları kesen cinli kişiler

Parçalandı paçam, yırtıldı yakam
Vebalini çeksin vali kaymakam
Alır bu ahımı Allahdır arkam
Fidanları kesen yanlı kişiler

Erişir intizar er geç nihayet
Hükümette hukuk yok ise şayet
Şerrinizi ettim hakka şikayet
Fidanları kesen kinli kişiler

Vahşiler vuruyor vatanda volta
Milletin bağrına takmışta olta
Sorsan kanun nedir ? diyorki balta
Fidanları kesen inli kişiler

Aciz azalara neylesin ihtar
Dümbelekden davul, düdükten mehter
Kargadan bekçi kuruttan muhtar
Fidanları kesen felli kişiler

Nerde Atatürk'üm ? nerdesin gör gel
Eski hükümdarlar hep olmuş heykel
Memleket marazlı, meralar kel kel
Fidanları kesen killi kişiler

Dağlar ağlar, bağlar bağladı kara
Bülbülle beraber başladık zara
Akif der; saldım sizi lem* yazara
Fidanları kesen kanlı kişiler

GEL

Devlet bize demiyormu
İnsafa gel insafa
Kulağına değmiyormu
Ön safa gel ön safa

Canım olsun senin fedan
Cayır cayır yanan canan
Fidan ister fırın vatan
Fermana gel fermana

Kırmayalım kalsın baki
Bar verinceye dek taki
Derdin varsa dağlardaki
Dermana gel dermana

Akif der ki; bu ne nimet
Bedavadan od, ot, süt, et
Canın istiyorsa cennet
Ormana gel ormana

DEĞİLDİR

Şairliğe koşma kuzum ol sakin
Pazarda satılan kaftan değildir
Kedi üzden benzer amma ve lakin
Aslından özünden kaplan değildir

Elbette bulur lamekan limanı
Mana dürbünüyle mantık dümeni
Yaramayan on dokuz bin kat dumanı
İlim deryasında kaptan değildir

Gönül tarlasından çeşidin devşir
Aşkın tavasında çiğini pişir
Şir-i dil tasından eylersen teşhir
Başka türlü tefsir laftan degildir

Büyük basiretle bak ki bakanda
Başla baştan oku onu bıkanda
Şayet turşu gibi tortu kokanda
Kabahat kelemden küpten değildir

Mahbeste kal daim görünme zahir
Şarap dahi olur mahzende mahir
Bir çözen bulunur ki evvel ahir
Dünya boştur amma hepten değildir

Defolup gidince candaki cefa
Bil ki hak hükmünü etmiştir ifa
Haktandır hastanın bulduğu şifa
İğneden muskadan haptan değildir

Bırak ey Zevraki şaşkını bırak
Usta olunmaz ki olmadan çırak
Şairlik dediğin şirke çok ırak
Şekerin mayası şaptan değildir

"Sağlam ruhun rolü vardır hayatın gülmesinde
Allah bilir demek kolay, iş kulun bilmesinde"


TAŞLAR AĞLAR

Bilir misin bünyedeki bünyadı
Top ayağa vursa hep başlar ağlar
Duy oda düşmüş odunda feryadı
Koru yanar kuru tınmaz yaş ağlar

Bahar sellerinde seherde tanda
Bir velvele uyanır şafak atanda
Güneş doğupta ay yıldız batanda
Kurtlar kuşlar konuşur taşlar ağlar

Bülbül susar gül pusar poyraz eser
Güneş asar gurup basar gam çöker
Revnak söner Zevrak siner ah çeker
El güler dostlar yanar eşler ağlar

BİRİ BÖN BİRİ BET

Öz yurdumuza olduk biz yabancı
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet
Ne ana baba var ne kardaş bacı
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

Boşalmış başaklar hiç kalmamış den
Dağlardan tepelerden höyüklerden
Kim var ki kim o eski büyüklerden
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

Aklıma estikçe bağrımı deler
Nurdamı nardamı acep nerdeler
Kapanmış sahneler inmiş perdeler
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

Seneler soldurdu gül benizleri
Karlar yağdı kırlar örttü izleri
Kim takar kim tanır şimdi bizleri
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

Dolmuşda danalar n'olmuş boğalar
Kamçılı yamçılı beyler ağalar
Konaklar koralmış evler kan ağlar
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

Yirmi sene oldu bir düşünsene
Ne Durmuş dayı var ne Dudu nene
Yüz haneden kalmış beş altı tane
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

Böyledir Zevraki rabbin raconu
Dembe dem değişir bünyenin donu
Silaha düşünce dünyanın sonu
Ha sıla ha gurbet biri bön biri bet

BAŞKADIR BAŞKA

Kifayet etmiyor kainat sözü
Künyesi başkadır küresi başka
Ne kadar güzelmiş yurdumun yüzü
Dağları başkadır deresi başka

Herşeyden hoş imiş senin seyranın
Torul'um Bayburt'um şanlı Şiran'ım
Ufukun afakın şendir her yanın
Şeydası başkadır naresi başka

İlim Gümüşhane Kelkit'tir ilçem
Pahası bulunmaz ne ile ölçem
Gümüş altın elma armut bu ülkem
Gudusu başkadır gurası başka

Ayyıldız gerilmiş üstüne tavan
Altına serilmiş Muş Kars Ardahan Van
Erzurum'da eser ufuklu havan
Tipisi başkadır borası başka

Turnalar diyarı o güzel Tercan
Tıpkı tende canmış meğerki mercan
Bir çukura konmuş koça Erzincan
Sivas'ı başkadır Zara'sı başka

Kimini ölçtüm de kimini biçtim
Ankara dağında bir kahve içtim
Atatürk'e selam verdim de geçtim
Meftası başkadır mirası başka

Kalbimde kuruttum sanki kotanı
Değiş şoför kardaş değiş rotanı
Sağ tarafta kaldı yarin vatanı
Arası başkadır göresi başka

Bir kıble gibidir bana Karabük
Jale'm var içinde alemden büyük
Hasreti kalbimde çekilmez bir yük
Kervanı başkadır kirası başka

Ne güzel süslemiş mülkün mimarı
Dört yanına çekmiş güllü duvarı
Cennete benziyor İzmit civarı
Denizi başkadır karası başka

İstanbul'a çıktım mahşer mi mahşer
Tıpkı gerilmiş akvam-ı beşer
Fatih'in yurdundu Firenkler yaşar
Yüreği başkadır yarası başka

Orhan Veli'den okudum bir dizi
Gemlik'te gördüm de şaştım denizi
Bentleri bendeyledi bendenizi
Manası başkadır mısrası başka

Düşündükçe şarkı dertlerim azar
Buraya nazaran bizimki mezar
Bursa'da şiiri nenem de yazar
Mecrası başkadır merası başka

Ne şiir vasfedebilir ne nesir
Bursa'dan da bezekli Balıkesir
Hele Akhisar'a bulunmaz kusur
Tertibi başkadır töresi başka

Ne yorulup bıkmış nede usanmış
Tanrıdan sonra da Tarzan özenmiş
Oy maşallah uzanmış da uzanmış
Manisa başkadır yöresi başka

Ufukla örtüşür çınarın dalı
Sevgiyle sevişir seherin yeli
Sağolasın seni Sabuncu Bedii
Çamları başkadır çırası başka

Bu ne büyük çaba ne halis heves
Tanrımıydın yoksa sen behey teres
Virman dağı orman etmiş Menderes
Safları başkadır sırası başka

Tutulmuş vallahi ova dağ dere
İğne atsan düşmez inanki yere
İstanbul hiç imiş İzmir'e göre
Orası başkadır burası başka

Havaya gidermiş Kadifekale
O Karşıyaka'ya geç de gör hele
Başalsa istasyon dolar iskele
Alası başkadır veresi başka

Anınçün göz koymuş buraya gavur
Be ne debdebe ne devran ne devir
Ülkeleri var ki hep türlü tevir
Torbalı başkadır Tire'si başka

Kordonboyu Fuardan daha şirin
Nesi yokki nesi güzel İzmir'in
Zeytinin tütünün tatlı incirin
Turuncu başkadır teresi başka

Ya üzümü köpük gibi kabar kabar
Ne kadar ufaçık ne kadar kibar
Sanarsın mübarek sarı kehribar
Şarabı başkadır şırası başka

Bindebir değildir gezdiğim yurttan
Gidişim gelişim hep aynı hattan
Cennetmiş Türkiye'm meğer essahtan
Hurisi başkadır perisi başka

BAŞKA

Bağrımın içinde bir bağım vardır
Barları başkadır, balları başka
Ne ayvadır da, ne turunç, nede nar
Adları başkadır, tadları başka

Şakıyan şeydalar eylemez sükut
Ne toydur, ne turna, ne tavus yahut
Yıprağı zümrütdür, yaprağı yakut
Gülleri başkadır, alları başka

Şairleri dizer dosda destanı
Mihmanları gezer durur mestani
Bağı bostanı, illa bedestanı
Helleri başkadır, malları başka

Muhabbeti gider ruzi mahşere
Bir yer yokdur burda hile i şere
Ne hastalık girer, nede haşere
Evleri başkadır, yolları başka

Ne surette vardır, nede sirette
Benzeri bulunmaz belki cennette
Bir belde görmedim ben bu zinnette
Selleri başkadır, yelleri başka

İçimde gezinir bir gizli ilim
Tarifden, tasvirden acizdir dilim
Akif der; ne Jalem anlar, ne alim
Halleri başkadır, dilleri başka

PANCAR DESTANI

Ekinimiz kaldı geç'e
Emeğimiz getti heç'e
Böyle kara köpek sıça
Geçdi bahar yazdan olduk

Bayburt teker Tercan tekler
Şiryan, Kelkit avans bekler
Vah vah beşiksiz bebekler
Bizi geçde sizden olduk

Çatlak eller oylum oylum
Çapa vurur yüzü köylüm
Kambur oldu fidan boylum
Elden belden dizden olduk

Pancar bizim para elin
Yaprağıyız samlı yelin
Soldu gitti sarı gelin
Oğul uşak kızdan olduk

Bağrımıza battı diken
Parpı aldık para derken
Gün aşırı kuzu yerken
Tezdi tavuk kazdan olduk

Ağır bastı borçtan kefe
Kedi oldu kürklü efe
Selam söylek bizim şefe
Resme küstü tozdan olduk

Yaslı güne yakmam kına
Almaz inek emmez dana
Kara öküz düştü kana
Sarı serhoş bozdan olduk

Lanet olsun bu paraya
Beş fireye on kiraya
Kesedeki de gitti araya
Elli aldık yüzden olduk

Arpa buğda çavdar yaslı
Çiftçidir Akif'in aslı
Tandır tütmez tava paslı
Çok ararken azdan olduk

YAKMA

Yakma sakın ey vatandaş
Güller gider küller kalır
Vatan vücut, ormandır baş
Kelle gider leşler kalır

Kırpılırsa kuyruk yalı
Kırılırsa dölü dalı
Pişmiş kellenin misali
İri iri dişler kalır

Biler isen bıçağını
Budar isen sen bağını
Seller alır toprağını
Kuru kuru taşlar kalır

Acı behey zalim acı
Çınar kardeş çamlar bacı
Yanar gider yeşil tacı
Kırız kırız başlar kalır

Bana gelsin o ağrında
Ben ölürüm sen uğrunda
Vatanımın gül bağrında
Sivri sivri şişler kalır

Çıplak çıplak duran dağlar
Onlar ağlar Akif ağlar
Azgın an kızgın çağlar*
Ciğerime işler durur